Οικισμός

Ο Βάβδος είναι ορεινό κεφαλοχώρι της κεντρικής Χαλκιδικής και βρίσκεται πάνω στον αυχένα, διακλάδωσης του Χολομώντα, η οποία καταλήγει στο μεγάλο έμβολο του Θερμαϊκού κόλπου.
Έχει υψόμετρο, το χωριό 800 μ. και η κορυφή του προφήτη Ηλία (Αηλιάς) 1050 μ. Κατατάσσεται στην ορεινή υψομετρική ζώνη των 200-1050 μ. και αποτελεί μέρος του 61% του εθνικού μας ορεινού χώρου.
Συνορεύεται: προς Α., με την κτηματική περιοχή Πολυγύρου και Παλαιοκάστρου, προς Δ. με την κτηματική περιοχή Γαλατίστης, προς Β. με την κτηματική περιοχή Αγίου Προδρόμου και Γαλάτιστας και προς Ν. με την κτηματική περιοχή Σήμαντρων, Αγίου Παντελεήμονα, Τενέδου και Ν. Τρίγλιας. Κτισμένος ο Βάβδος στον ορεινό όγκο της Βίγλας δεσπόζει όλης της περιοχής. Μπροστά του δεν έχει τίποτα να του κόβει την ορατότητα. Στο βάθος, πάνω από τη λωρίδα του Θερμαϊκού φαίνονται ο Κίσσαβος κι ο Όλυμπος, συνέχεια τα Πιέρια και βορεινότερα ο Χορτιάτης. Κοντύτερα ο κάμπος της Καλαμαριάς με τα χωριά του, και της Γαλάτιστας, του Γαλαρινού και των Βασιλικών. Ξεχωρίζει η χερσόνησος της Κασσάνδρας με τα παράλια της και πάνω από την κορυφή τ' Αηλιά υπάρχει ορατότητα προς Πολύγυρο, και Άγιο Όρος.
Η επικοινωνία με τα διπλανά χωριά γίνονταν με ζώα από μονοπάτια που οδηγούσαν σ' όλα τα γειτονικά χωριά. Γαλάτιστα, Άγιο Πρόδρομο, Πολύγυρο, Καρκάρα (Σήμαντρα) και σ' άλλα χωριά της Καλαμαριάς.
Το 1925 συνδέθηκε με αυτοκινητόδρομο με μια διακλάδωση από το δημόσιο δρόμο Θεσσαλονίκη-Πολυγύρου και έφτασε και το πρώτο αυτοκίνητο. Το 1933 έγινε νέα χάραξη πιο ομαλή με λιγότερες στροφές και το 1980 διαπλατύνθηκε και ασφαλτοστρώθηκε. Την περίοδο 1990-1995 κατασκευάστηκε νέος δρόμος (Βάβδος-Σήμαντρα) που συνέδεσε το χωριό με τον κάμπο και τη θάλασσα.
Ο Βάβδος απέχει 47 χλμ. από τη Θεσσαλονίκη, 23χλμ. από τον Πολύγυρο και 23χλμ. από τα Μουδανιά (μέσω Σήμαντρων).
Ο Βάβδος είναι οικισμός προϋφιστάμενος του 1923 και κατά συνέπεια το κυκλοφοριακό του διάγραμμα (δρόμοι, σοκάκια, πλατείες) μπορεί να χαρακτηρισθεί «δαιδαλώδες» αφού προέκυψε όχι με βάση κάποιο σχέδιο, αλλά από ελεύθερη και άτακτη δόμηση.
Έχει χαρακτηρισθεί σαν συνεκτικός μεσαίου μεγέθους οικισμός που παρουσιάζει αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον.
Τα όρια του οικισμού καθορίστηκαν με απόφαση του Τμήματος Πολεοδομίας και Πολεοδομικών Εφαρμογών της Νομαρχίας Χαλκιδικής στις 24 Νοεμβρίου 1986.
Σύμφωνα μ' αυτήν την απόφαση δόθηκε και ο χαρακτήρας του οικισμού σαν συνεκτικός, ενδιαφέρων, μεσαίος και φθίνων.
Η συνολική έκταση του οικισμού ανέρχεται σε 1.000 στρέμματα.
Αρχοντικά παλιά δεν υπήρχαν σημαντικά. Έχει μείνει διατηρητέο από την Πολιτεία το Αρχοντικό Βογιατζή και υπάρχουν ακόμα το αρχοντικό Κ'τσούς (ετοιμόροπο) και άλλα μερικά σπίτια που έχουν κρατήσει την παλιά τους βασική μορφή εξωτερικά και στη διαρρύθμιση τους (όπως το Παπαργυράδικο, του Παπάτσα κ.ά.).
Εδώ στο Βάβδο βρίσκεται και το πατρικό σπίτι του Νικόλαου Γερμανού ιδρυτού της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης.
Άλλα κτίσματα σημαντικά είναι οι εκκλησίες του Βάβδου δηλ. η εκκλησία της Παναγίας στον Πλάτανο του 17ου αιώνα, που έχει καεί στο παρελθόν με το μεγαλεπήβολο καμπαναριό και η εκκλησία της Αγίας Παρασκευής. Υπάρχει και η μικρή εκκλησία του Άη-Νικόλα. Πρόσφατα ολοκληρώθηκε το νέο Νεκροταφείο Βάβδου και το οστεοφυλάκιο στη θέση «Ξηρό Μπγιάδ» (Αντραγασιά).
Το Δημοτικό Σχολείο (Φιλόκλειος Σχολή) είναι ένα κτίσμα δωρεά του ευεργέτη του Βάβδου Φιλοκλή Γεωργιάδη. Ο Φιλοκλής Γεωργιάδης κάτοικος Σκιάθου, αφού η οικογένεια του μετά το 1821 έφυγε απο τον Βάβδο, δέχθηκε την πρόταση των Βαβδινών, μοιράσθηκε τον καημό τους και δίκαια του απέδωσαν τον τίτλο του ευεργέτη. Η ανέγερση του σχολείου ξεκίνησε το 1914. Το 1915 λόγω πολέμου διακόπηκαν οι εργασίες και συνεχίσθηκαν από το 1918 μέχρι το 1920, οπότε και ολοκληρώθηκε. Τα υλικά (πέτρα και μάρμαρο) πάρθηκαν από το βουνό του Βάβδου, αφού διανοίχθηκε δρόμος για να περνούν τα κάρα (Καρόδρομος). Το σχολείο είναι διώροφο (300 τ.μ. κάθε όροφος) με κεραμοσκεπή και αέτωμα στο κεντρικό μέρος της πρόσοψης. Έχει μεγάλα ανοίγματα για άπλετο φωτισμό και στον πάνω όροφο έχει 4 μεγάλες αίθουσες ψηλοτάβανες, διάδρομο ευρύχωρο και γραφείο δασκάλων. Με εσωτερική ξύλινη σκάλα επικοινωνεί με τον κάτω όροφο που διαθέτει δύο αίθουσες και δύο αποθηκευτικούς χώρους με διάδρομο που οδηγεί στο πίσω προαύλιο χώρο. Έχει μεγάλη αυλή μπροστά και πίσω, γήπεδο μπάσκετ, ημιτελές κτίσμα που προορίζονταν για γυμναστήριο, χώρους υγιεινής ξεχωριστά, κήπο, ηρώο, παιδική χαρά, κερκίδες για παρακολούθηση εκδηλώσεων και για την λειτουργία του κατά τις εκπαιδευτικές περιόδους εποπτικά όργανα.
Το Κοινοτικό Κατάστημα βρίσκεται στο κέντρο του χωριού και είναι ένα απλό μονώροφο κτίσμα που έγινε το 1964 με προαύλιο χώρο περιποιημένο με παρτέρια και λουλούδια, με περίφραξη που φιλοξενεί την προτομή του Νικόλαου Γερμανού, άξιου τέκνου του Βάβδου, ιδρυτού της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης που έγινε η τελετή των αποκαλυπτηρίων (27.9.1992)
Το Κοινοτικό κατάστημα διαθέτει γραφείο Γραμματέα, Προέδρου, Ιατρείο, Ταχυδρομείο, Αποθήκη, Υπόγειο Χώρο και είναι εξοπλισμένο με μεγαφωνική εγκατάσταση και φωτοαντιγραφικό μηχάνημα.
Τα σπίτια του Βάβδου είναι όλα ανακαινισμένα και αρκετά καινούργια, ενώ κτίζονται συνέχεια νέα. Στο συνεκτικό τμήμα του οικισμού δεν υπάρχουν μεγάλα οικόπεδα, τα σπίτια είναι κοντά το ένα με το άλλο, όπως παλιά, και η μορφή σπιτιών που συναντά κανείς είναι μονώροφα ή διώροφα με υπόγειο χώρο βαμμένα λευκά, με κεραμοσκεπές. Λόγω της έντονης κλίσης του εδάφους, ειδικά στο πάνω μέρος του οικισμού, οι χώροι του ισογείου που φαίνονται στην πρόσοψη βρίσκονται μέσα στη γη στο πίσω μέρος του κτίσματος. Τα ανοίγματα είναι ως επί το πλείστον ξύλινα στο χρώμα του φυσικού ξύλου ή βαμμένα, αλλά συναντώνται και άλλα υλικά (σιδερένια, αλουμινίου κ.λπ.). Τα μπαλκόνια εξώστες έχουν σχεδόν όλα γλάστρες με λουλούδια και τα κιγκλιδώματα είναι από ξύλο ή σιδερένια. Έχουν όλα τα σπίτια σύγχρονες ανέσεις και είναι εξοπλισμένα με όλα τα απαραίτητα για την άρτια λειτουργία τους. Η θέρμανση τον χειμώνα γίνεται με ξυλόσομπες στα πιο παλιά, με θερμά¬στρες πετρελαίου και ατομικά καλοριφέρ στα πιό νεοκατασκευασμένα. Το τζάκι αν και είχε εγκαταλειφθεί στη δεκαετία του '60 άρχισε να παίρνει τελευταία εξέχουσα θέση και λειτουργικότητα κατά την χειμερινή περίοδο.
Οι δρόμοι έχουν διανοιχθεί για την άνετη και ασφαλή κυκλοφορία των οχημάτων, όμως γενικά παραμένουν στενοί λόγω της πυκνοδόμησης προσδίδοντας έτσι έντονα την μορφή ενός συνεκτικού οικισμού. Ο κεντρικός δρόμος εισόδου στο χωριό έχει ασφαλτοστρωθεί, όπως και οι δρόμοι από Αποθήκη προς Πλάτανο, Μύλο προς Μπγιάδα και νέο Νεκροταφείο και τμήμα προς Αράπ' Λάκος. Οι υπόλοιποι είναι όλοι τσιμεντοστρωμένοι. Καλντερίμια έχουν μείνει λίγα τα υπόλοιπα έχουν μερικώς τσιμεντοστρωθεί. Οι βασικές πλατείες του χωριού από παλιά παραμένουν οι ίδιες με μικρές αλλαγές, όπως και οι τοπικές με τα γνωρίσματα τους (Βρύσες κ.λπ.) μόνο που τώρα δεν παίζουν πια παιδιά εδώ αλλά χρησιμεύουν πιο πολύ για την στάθμευση των αυτοκινήτων και μηχανημάτων.