Μαντεμοχώρια

Με βάση αρχεία του Αγίου Όρους, φιρμάνια Τουρκικά μεταφρασμένα και διηγήσεις του Άγγλου Leak, ξέρουμε ότι από τα 1700, και μπορεί και νωρίτερα, ο Βάβδος ανήκει στα Μαντεμοχώρια, δηλαδή στις 12 μεγάλες κωμοπόλεις, που μαζί με 360 μικρούς οικισμούς απαρτίζουν την ομοσπονδία των Μαντεμοχωρίων, που υπάγονται έμμεσα στον σουλτάνο. Σε μια πρώτη φάση η παραγωγή αργύρου (ασημιού) υπάγεται κατ' ευθείαν στον σουλτάνο, αλλά μεσολαβεί ένας μισθωτής, ένα ισχυρός Τούρκος που εκμεταλλεύεται ο ίδιος τα μεταλλεία και αποδίδει κάποιο φόρο στον σουλτάνο. Όταν ο σουλτάνος καταλαβαίνει ότι του κλέβει λεφτά ο μισθωτής ο Τούρκος και ταυτόχρονα έχουν σοβαρά παράπονα οι ραγιάδες, που τα εκφράζουν και εγγράφως, ακολουθείται ένα άλλο σύστημα. Αναθέτει την εκμετάλλευση των μεταλλείων κατ' ευθείαν στις Κοινότητες, τα 12 χωριά με πρωτεύουσα την Λιαρίγκοβη (σημερινή Αρναία). Αυτό δίνει και μια αυτονομία στα χωριά, που επιβαρύνονται μόνο με μια φορολογία προς τον σουλτάνο. Υπάρχει αυτοδιοίκηση. Τα 12 χωριά στέλνουν αντιπροσώπους σε ένα κεντρικό όργανο στην Αρναία, που διοικεί τα Μαντεμοχώρια. Υπάρχει μια χαλαρή εξουσία κάποιου Μαντεμ Εμίν που στέλνει κατ' ευθείαν η Πύλη. Στις αποφάσεις έπρεπε να υπάρχει ομοφωνία των 12 χωριών, γι' αυτό η σφραγίδα που έμπαινε στα τελικά έγγραφα είναι μοιρασμένη σε 12 τμήματα, κάτι που θυμίζει έντονα διοίκηση Αγίου Όρους. Αυτά τα στοιχεία αφορούν τα χρόνια πριν την επανάσταση του 1821. Παρατηρείται μια ακμή των χωριών της ορεινής Χαλκιδικής και του Βάβδου στη βάση της παραγωγής μεταλλευμάτων.
Έτσι επί Τουρκοκρατίας, ο οικισμός του Βάβδου κρυμμένος, μέσα σε υψίκορμο δάσος, που κάλυπτε την κτηματική περιοχή και λόγω του ορεινού και της προνομιακής μεταχείρισης που είχε η περιοχή των Μαντεμοχωρίων, στην οποία υπάγονταν και ο Βάβδος, δεν ελέγχονταν από τους Τούρκους. Οι συνθήκες αυτές δημιουργούσαν ένα φυσικό άσυλο, σε πολλούς φλογερούς Έλληνες επαναστάτες από διάφορα μέρη της Ελλάδας, που καταδιώκονταν από τους Τούρκους.
Η διασταύρωση του νέου αυτού πληθυσμού με τον ντόπιο, το υγιεινό κλίμα, η φυσική επιλογή, ο ευρύτατος ορίζοντας και το ορεινό του χωριού, με τους λίγους οικονομικούς πόρους, υπήρξαν οι συντελεστές, να δημιουργηθεί στο Βάβδο, μια «ράτσα» ανθρώπων με πολλά πνευματικά ψυχικά και σωματικά χαρίσματα. Τα γύρω χωριά του Βάβδου, αναγνώριζαν και αξιοποιούσαν την πνευματική και δυναμική υπεροχή των Βαβδινών και τους χρησιμοποιούσαν σαν πνευματι¬κούς συμβούλους. Σεβάσμιοι Βαβδινοί δημογέροντες, χρησιμοποιήθηκαν σε υψηλές αποστολές κατοίκων των Μαντεμοχωρίων, προς την υψηλή πύλη της Κωνσταντινούπολης, για επίλυση σοβαρών εθνικών θεμάτων. Ο Κοινοτάρχης του Βάβδου Γεώργιος Βογιατζής απήλλαξε το Βάβδο και τη γύρω περιοχή, από την αυθαίρετη και τυραννική άσκηση των καθηκόντων του Αρίφ Τσελεμπή, με μετάβαση του στο σουλτάνο στη Κωνσταντινούπολη.